TIỀN MÃN KINH LÀ GÌ? TẤT TẦN TẬT VỀ TIỀN MÃN KINH
Tiền mãn kinh là giai đoạn sinh lý tự nhiên mà hầu hết phụ nữ đều trải qua, thường bắt đầu từ tuổi 40 trở đi. Tuy không phải bệnh lý, nhưng tiền mãn kinh có thể gây ra hàng loạt thay đổi về thể chất, tâm lý và chất lượng sống nếu không được hiểu đúng và chăm sóc kịp thời.
Mục lục:
Tiền mãn kinh là gì?
Tiền mãn kinh là giai đoạn trước khi phụ nữ bước vào mãn kinh chính thức. Trong thời kỳ này, buồng trứng hoạt động kém dần, lượng hormone estrogen và progesterone không còn ổn định, dẫn đến rối loạn kinh nguyệt và nhiều triệu chứng toàn thân.
Đặc điểm của tiền mãn kinh:
- Vẫn còn kinh nguyệt nhưng không đều
- Hormone biến động thất thường
- Khả năng sinh sản suy giảm rõ rệt
Thông thường, tiền mãn kinh bắt đầu ở độ tuổi 40–45, tuy nhiên ngày càng có nhiều phụ nữ gặp tình trạng tiền mãn kinh sớm (trước 40 tuổi).
Tiền mãn kinh kéo dài bao lâu?
Theo các nghiên cứu y khoa, tiền mãn kinh thường kéo dài từ 2 đến 5 năm trước khi bước sang giai đoạn mãn kinh chính thức. Đây là khoảng thời gian phổ biến nhất ở đa số phụ nữ.
Tuy nhiên, trên thực tế, có người chỉ trải qua tiền mãn kinh trong vài tháng đến 1 năm hay có người kéo dài 7–10 năm, đặc biệt ở những phụ nữ có tiền mãn kinh sớm
Điều này giải thích vì sao mức độ khó chịu và ảnh hưởng của tiền mãn kinh ở mỗi người lại rất khác nhau.
Những yếu tố ảnh hưởng tới thời gian tiền mãn kinh
- Di truyền: Nếu mẹ hoặc chị em trong gia đình có tiền mãn kinh sớm hoặc kéo dài, nguy cơ tương tự sẽ cao hơn.
- Độ tuổi bắt đầu tiền mãn kinh: Tiền mãn kinh càng sớm thì thời gian kéo dài càng lâu.
- Tình trạng sức khỏe: Phụ nữ có bệnh lý nội tiết, tuyến giáp, phụ khoa mạn tính thường trải qua tiền mãn kinh nặng và kéo dài hơn.
- Lối sống: Stress kéo dài, thiếu ngủ, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia có thể khiến rối loạn hormone trầm trọng hơn.
- Can thiệp y tế: Phẫu thuật buồng trứng, tử cung hoặc hóa trị có thể làm rút ngắn hoặc làm tiền mãn kinh diễn ra đột ngột.
Những triệu chứng tiền mãn kinh thường gặp ở phụ nữ
Rối loạn kinh nguyệt
Rối loạn kinh nguyệt là dấu hiệu tiền mãn kinh phổ biến và dễ nhận biết nhất.
Biểu hiện thường gặp gồm:
- Chu kỳ kinh không đều, lúc sớm lúc muộn
- Kinh nguyệt thưa dần hoặc kéo dài bất thường
- Lượng máu kinh ít hơn hoặc nhiều hơn bình thường
Sự rối loạn này xảy ra do hoạt động của buồng trứng suy giảm, quá trình rụng trứng không còn đều đặn.
Bốc hỏa, đổ mồ hôi nhiều
Bốc hỏa là dấu hiệu tiền mãn kinh điển hình:
- Cảm giác nóng bừng đột ngột ở mặt, cổ, ngực
- Ra mồ hôi nhiều, đặc biệt về ban đêm
- Có thể kèm hồi hộp, khó chịu
Triệu chứng này liên quan trực tiếp đến sự mất cân bằng hormone estrogen ảnh hưởng đến trung tâm điều hòa thân nhiệt.
Rối loạn giấc ngủ
Nhiều phụ nữ tiền mãn kinh gặp tình trạng:
- Khó ngủ, mất ngủ
- Ngủ không sâu, dễ tỉnh giấc
- Thức dậy sớm, cảm giác mệt mỏi kéo dài
Rối loạn giấc ngủ khiến cơ thể suy nhược, giảm sức đề kháng và làm nặng thêm các triệu chứng tiền mãn kinh khác.
Thay đổi tâm lý, cảm xúc thất thường
Sự thay đổi hormone trong giai đoạn tiền mãn kinh ảnh hưởng rõ đến tâm lý:
- Dễ cáu gắt, bực bội
- Lo âu, buồn bã không rõ nguyên nhân
- Giảm khả năng tập trung, hay quên
Nhiều người nhầm lẫn các dấu hiệu này với stress công việc hoặc rối loạn tâm lý thông thường.
Giảm ham muốn tình dục
Một dấu hiệu tiền mãn kinh phổ biến nhưng thường bị bỏ qua là:
- Giảm hứng thú với quan hệ tình dục
- Khó đạt khoái cảm
- Ngại gần gũi bạn đời
Sự suy giảm estrogen làm giảm lưu lượng máu đến cơ quan sinh dục, ảnh hưởng trực tiếp đến ham muốn.
Khô âm đạo, đau khi quan hệ
Trong giai đoạn tiền mãn kinh:
- Âm đạo giảm tiết dịch tự nhiên
- Niêm mạc âm đạo mỏng và khô hơn
- Dễ đau rát khi quan hệ tình dục
Tình trạng này không chỉ gây khó chịu mà còn làm tăng nguy cơ viêm nhiễm phụ khoa tái phát.
Thay đổi ngoại hình và làn da
Nhiều phụ nữ nhận thấy các thay đổi rõ rệt:
- Da khô, sạm, giảm đàn hồi
- Xuất hiện nếp nhăn sớm
- Tóc rụng nhiều, tóc khô xơ
Đây là hệ quả của sự suy giảm collagen và estrogen trong cơ thể.
Tăng cân, thay đổi vóc dáng
Tiền mãn kinh thường đi kèm:
- Tăng cân không rõ nguyên nhân
- Tích mỡ nhiều ở vùng bụng
- Khó giảm cân dù ăn uống không thay đổi
Nguyên nhân chủ yếu là do rối loạn chuyển hóa và thay đổi nội tiết.
Đau nhức xương khớp
Suy giảm estrogen làm giảm mật độ xương, dẫn đến:
- Đau mỏi xương khớp
- Cứng khớp vào buổi sáng
- Nguy cơ loãng xương tăng cao
Đây là dấu hiệu tiền mãn kinh cần được theo dõi lâu dài.
Mệt mỏi, giảm năng lượng
Phụ nữ tiền mãn kinh thường cảm thấy:
- Dễ mệt, uể oải
- Giảm sức chịu đựng
- Khó duy trì hiệu suất làm việc
Mệt mỏi kéo dài ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống nếu không được cải thiện.
Lưu ý: tùy theo cơ địa mỗi người mà triệu chứng có thể xuất hiện sớm hay muộn. Do đó, phụ nữ nên có một lối sống lành mạnh, kịp thời khắc phục các vấn đề ở bản thân ( hay phiền muộn, ngủ ít, thừa cân…) để khắc phục kịp thời, tránh để tình trạng này xuất hiện quá sớm.
Nguyên nhân gây tiền mãn kinh
Nguyên nhân chính của tiền mãn kinh là sự suy giảm hoạt động của buồng trứng dẫn tới làm mất cân bằng hormone nội tiết tố estrogen – progesterone.
Ngoài ra, các yếu tố sau có thể khiến tiền mãn kinh đến sớm hơn:
- Stress kéo dài
- Lạm dụng thuốc tránh thai
- Sinh nở nhiều lần
- Nạo phá thai
- Bệnh lý phụ khoa, nội tiết
- Hút thuốc lá, rượu bia
Cách cải thiện triệu chứng tiền mãn kinh
Về chế độ ăn uống
Bổ sung các chất dinh dưỡng cần thiết sẽ giúp chị em phụ nữ khắc phục và cải thiện được những triệu chứng rối loạn tiền mãn kinh. Cụ thể, chị em nên bổ sung chất đạm, axit beo omega-3, chất xơ và canxi trong thực đơn hàng ngày.
- Chất đạm: bước vào tuổi tiền mãn kinh, khối lượng cơ bắp trên cơ thể giảm dần. Do đó nữ giới cần nạp nhiều năng lượng protein để hỗ trợ duy trì khối lượng cơ. Các nguồn protein tốt là thịt gia cầm, thịt nạc, cá, trứng, các loại đậu…
- Axit béo omega-3: omega-3 giúp giảm viêm, cải thiện tâm trạng và phòng ngừa chứng trầm cảm. Nguồn axit béo omega-3 tốt là cá ngừ, cá thu, cá trích…
- Chất xơ: chất xơ có trong rau xanh và hoa quả tươi hỗ trợ tiêu hóa và giúp chị em cảm thấy no lâu hơn, duy trì cân nặng. Điều này đặc biệt tốt đối với phụ nữ tiền mãn kinh – người dễ bị tăng cân do tốc độ trao đổi chất chậm.
- Canxi: mức estrogen giảm dẫn tới mật độ canxi hao hụt nhanh hơn, khiến phụ nữ dễ bị loãng xương hơn. Do đó, bổ xung nhiều canxi vào trong chế độ ăn hàng ngày sẽ giảm các triệu chứng của loãng xương thời kỳ tiền mãn kinh. Các thực phẩm bổ sung canxi tốt là trứng, đậu, động vật có vỏ…
Ngoài những thực phẩm nên ăn thì nữ giới nên hạn chế sử dụng những loại thực phẩm sau hoặc kiêng luôn. Chủ yếu là các thực phẩm kích thích hoặc chứa nhiều chất béo, dễ khiến nữ giới tăng cân:
- Thực phẩm giàu chất bẽo bão hòa: mỡ động vật, chế phẩm từ sữa, bơ, phô mai…
- Thực phẩm chứa nhiều carbohydrate tinh chế: bánh mì trắng, bánh ngọt, kẹo, kem…
- Thức uống chứa nhiều caffein
Về chế độ sinh hoạt
Chế độ sinh hoạt khoa học, lành mạnh sẽ đẩy lùi các triệu chứng của rối loạn tiền mãn kinh. Cụ thể:
- Tập thể dục hàng ngày
- Ngừng hút thuốc lá
- Hạn chế uống bia rượu
- Cố gắng tạo cho mình giấc ngủ ngon và ngủ đủ 7 – 8 giờ/ngày
- Duy trì cân nặng ổn định
Đặc biệt, phụ nữ trong thời kỳ tiền mãn kinh cần duy trì tập luyện mỗi ngày để cải thiện sức khỏe, sức đề kháng và hạn chế tình trạng thừa cân.
Sử dụng thuốc
Sử dụng thuốc là biện pháp ít được khuyến khích và chỉ được sử dụng khi các triệu chứng của tiền mãn kinh trở nên nghiêm trọng, ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cuộc sống.
Tuy nhiên, việc sử dụng loại thuốc nào, cách dùng như nào, dùng trong bao lâu… sẽ được bác sĩ chỉ định dựa trên cơ địa và tình trạng của người phụ nữ. Do đó, bạn không được tự ý mua và sử dụng các loại sản phẩm này mà cần đến cơ sở y tế uy tín, có bác sĩ chuyên khoa phụ sản giỏi để kiểm tra và chỉ định dùng thuốc đúng cách.
Hy vọng thông qua bài viết này, chị em đã hiểu thêm về tình trạng tiền mãn kinh và các triệu chứng của nó. Đây là giai đoạn không thể tránh khỏi, tuy nhiên có thể phòng ngừa đến quá sớm, đồng thời hạn chế các triệu chứng của nó ảnh hưởng đến cuộc sống và tâm lý. Chúc chị em luôn luôn khỏe mạnh để vượt qua thời kỳ này. Nếu còn bằn khoăn, chị em hãy liên hệ ngay qua Hotline 0969668152 hoặc nhấp chọn TƯ VẤN ONLINE để được hỗ trợ 24/24.
