CÁCH GIỮ THAI TRONG 3 THÁNG ĐẦU ĐỂ CÓ THAI KỲ KHỎE MẠNH MẸ BẦU NÀO CŨNG NÊN BIÊT
Cách giữ thai trong 3 tháng đầu là mối quan tâm hàng đầu của hầu hết mẹ bầu, đặc biệt là những người mang thai lần đầu, từng sảy thai, thai yếu hoặc có dấu hiệu động thai.
3 tháng đầu (tam cá nguyệt thứ nhất) là giai đoạn thai nhi rất non yếu, dễ bị tác động bởi sinh hoạt, ăn uống, tâm lý của người mẹ. Chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể làm tăng nguy cơ động thai, sảy thai sớm hoặc dị tật bẩm sinh.
Vậy giữ thai 3 tháng đầu như thế nào là đúng cách, an toàn và khoa học? Dưới sự tư vấn chuyên môn của BS. CKI Sản phụ khoa Tạ Thị Hồng Duyên, bài viết dưới đây sẽ giúp mẹ bầu nắm trọn những cách giữ thai trong 3 tháng đầu hiệu quả nhất hiện nay.
Mục lục:
Tổng quan sự phát triển của thai nhi 3 tháng đầu
3 tháng đầu thai kỳ (tam cá nguyệt thứ nhất) là giai đoạn nền móng quan trọng nhất quyết định sự sống còn và phát triển lâu dài của thai nhi. Đây cũng là thời điểm mẹ bầu cần đặc biệt quan tâm đến cách giữ thai trong 3 tháng đầu, bởi thai còn rất non yếu và dễ bị tác động bởi các yếu tố bên ngoài.
Ngay sau khi thụ tinh thành công, trứng đã thụ tinh sẽ di chuyển vào tử cung và bắt đầu quá trình làm tổ. Trong những tuần đầu, phôi thai có kích thước rất nhỏ, chưa bám chắc vào niêm mạc tử cung nên nguy cơ động thai, sảy thai sớm khá cao, đặc biệt ở những mẹ bầu từng sảy thai, thai yếu hoặc làm việc nặng, căng thẳng kéo dài.
Từ tuần thứ 5 trở đi, thai nhi bắt đầu hình thành các cơ quan quan trọng như tim, não, hệ thần kinh trung ương, gan, phổi. Tim thai xuất hiện sớm nhưng còn yếu, hệ thần kinh đang trong quá trình phân chia và phát triển mạnh mẽ. Đây là giai đoạn thai nhi rất nhạy cảm với thuốc, hóa chất, rượu bia, khói thuốc và stress tâm lý của người mẹ.
Đến cuối tháng thứ 3, thai nhi đã có hình dáng tương đối hoàn chỉnh, các bộ phận cơ bản như tay, chân, mắt, mũi, miệng dần rõ ràng hơn và thai bắt đầu có những cử động nhỏ trong buồng ối. Nếu cách giữ thai trong 3 tháng đầu được thực hiện đúng, thai sẽ bám chắc vào tử cung hơn, nguy cơ sảy thai và biến chứng thai kỳ sẽ giảm đáng kể, tạo tiền đề cho các giai đoạn phát triển an toàn tiếp theo.
Cách giữ thai trong 3 tháng đầu theo từng tháng (CHI TIẾT – DỄ ÁP DỤNG)
Mỗi tháng trong 3 tháng đầu thai kỳ, thai nhi sẽ có những thay đổi và mức độ ổn định khác nhau. Vì vậy, cách giữ thai trong 3 tháng đầu cũng cần được điều chỉnh phù hợp theo từng giai đoạn, tránh chăm sóc sai cách gây ảnh hưởng đến quá trình làm tổ và phát triển của thai.
Việc hiểu rõ thai nhi phát triển ra sao theo từng tháng sẽ giúp mẹ bầu chủ động dưỡng thai đúng – hạn chế tối đa nguy cơ động thai, sảy thai sớm.
Tháng thứ nhất (Tuần 1-4):
- Thụ tinh và làm tổ: Quá trình thụ tinh xảy ra khi tinh trùng kết hợp với trứng để tạo thành hợp tử. Hợp tử sau đó phân chia và di chuyển xuống ống dẫn trứng để làm tổ trong lớp niêm mạc tử cung.
- Phát triển phôi: Hợp tử phát triển thành phôi và bắt đầu hình thành các cấu trúc cơ bản như túi ối, phôi bào và nhau thai. Túi ối bao quanh phôi và cung cấp môi trường bảo vệ, trong khi nhau thai sẽ là nơi trao đổi dinh dưỡng và chất thải giữa mẹ và thai nhi.
Trong tháng đầu, cách giữ thai trong 3 tháng đầu quan trọng nhất là:
- Nghỉ ngơi nhiều, tránh làm việc nặng, tránh đi lại nhiều hoặc leo cầu thang liên tục
- Bổ sung axit folic đầy đủ (400–800mcg/ngày) để phòng ngừa dị tật ống thần kinh
- Ăn uống nhẹ nhàng, dễ tiêu; chia nhỏ bữa ăn để hạn chế mệt mỏi, buồn nôn
- Tuyệt đối không sử dụng rượu bia, thuốc lá, chất kích thích
- Không tự ý dùng thuốc, kể cả thuốc cảm, thuốc đau đầu nếu chưa có chỉ định của bác sĩ
Đây là thời điểm “giữ được thai hay không” phụ thuộc rất lớn vào sinh hoạt và dinh dưỡng của người mẹ.
Tháng thứ hai (Tuần 5-8):
- Phát triển cơ quan chính: Các cơ quan chính như tim, não, tủy sống, phổi và gan bắt đầu hình thành và phát triển. Tim thai bắt đầu xuất hiện từ tuần thứ 5-7.
- Hình thành chi: Các chi trên và dưới bắt đầu xuất hiện dưới dạng chồi chi. Ngón tay và ngón chân cũng bắt đầu phân tách và phát triển.
- Phát triển hệ thần kinh: Não và tủy sống phát triển mạnh mẽ, hình thành các cấu trúc quan trọng như não trước, não giữa và não sau.
Ở giai đoạn này, cách giữ thai trong 3 tháng đầu cần tập trung vào:
- Bổ sung sắt, canxi, DHA theo chỉ định để ngăn ngừa thiếu máu và hỗ trợ phát triển xương, não
- Uống đủ nước, tăng cường rau xanh để hạn chế táo bón thai kỳ
- Nghỉ ngơi hợp lý, tránh thức khuya, tránh căng thẳng kéo dài
- Khám thai đúng mốc để theo dõi tim thai và sự phát triển của phôi
- Nếu ốm nghén nặng, nôn ói nhiều → cần đi khám để được hỗ trợ an toàn
Tháng thứ hai là giai đoạn thai rất nhạy cảm với thuốc và hóa chất, mẹ bầu cần đặc biệt thận trọng.
Tháng thứ ba (Tuần 9-12):
- Hoàn thiện cơ quan: Các cơ quan và hệ thống cơ thể tiếp tục phát triển và hoàn thiện. Tim thai đập mạnh mẽ và đều đặn hơn.
- Phát triển các đặc điểm ngoại hình: Mặt thai nhi bắt đầu có hình dạng rõ ràng hơn với mắt, mũi, miệng và tai. Mí mắt, tai ngoài và răng sữa cũng bắt đầu hình thành.
- Cử động thai nhi: Mặc dù mẹ chưa thể cảm nhận được, nhưng thai nhi đã bắt đầu có những cử động nhỏ, như co duỗi các chi và ngọ nguậy trong túi ối.
Cách giữ thai trong 3 tháng đầu ở tháng thứ ba bao gồm:
- Tiếp tục duy trì chế độ ăn giàu protein, vitamin và khoáng chất
- Hạn chế caffeine từ cà phê, trà đặc, nước ngọt có gas
- Giữ tinh thần thoải mái, tránh lo âu quá mức
- Thực hiện các bài vận động nhẹ như đi bộ, yoga bầu
- Khám thai, đo độ mờ da gáy để sàng lọc dị tật bẩm sinh
Nếu giữ thai tốt trong suốt 3 tháng đầu, thai nhi sẽ bám chắc vào tử cung, nguy cơ sảy thai giảm rõ rệt và mẹ bầu có thể yên tâm bước sang tam cá nguyệt tiếp theo.
6 cách giữ thai trong 3 tháng đầu đơn giản – an toàn – hiệu quả
1. Tránh xa những hoạt động nặng, nguy hiểm
Trong 3 tháng đầu, thai nhi chưa ổn định, bánh nhau chưa phát triển hoàn chỉnh. Vì vậy, cách giữ thai trong 3 tháng đầu an toàn nhất là mẹ bầu cần hạn chế tối đa các hoạt động nặng hoặc có nguy cơ va chạm cao như: chạy bộ nhanh, leo núi, nhảy dây, bê vác nặng, đứng hoặc ngồi quá lâu.
Ngoài ra, mẹ bầu cần:
- Cẩn trọng khi lên xuống cầu thang
- Tránh chen lấn nơi đông người
- Đi giày chống trơn trượt để hạn chế té ngã
Tập luyện nhẹ nhàng vẫn là một cách giữ thai trong 3 tháng đầu hiệu quả, nhưng nên ưu tiên các bộ môn an toàn như đi bộ chậm, yoga bầu. Những hoạt động này không chỉ tốt cho sức khỏe mà còn giúp ổn định tinh thần, giảm căng thẳng nhờ hormone dopamine – “hormone hạnh phúc”.
2. Thực hiện chế độ dinh dưỡng đầy đủ an toàn
Một chế độ dinh dưỡng khoa học là cách giữ thai trong 3 tháng đầu giúp thai nhi phát triển ổn định, hạn chế nguy cơ dị tật và động thai. Trong giai đoạn này, mẹ bầu cần chú trọng các nhóm thực phẩm sau:
- Thực phẩm giàu axit folic: bông cải xanh, khoai tây, đậu… giúp phòng ngừa dị tật ống thần kinh
- Vitamin B6: cá hồi, chuối, ngũ cốc… giúp giảm ốm nghén
- Sắt: thịt đỏ, hải sản, các loại đậu… giúp phòng thiếu máu thai kỳ
- Protein: thịt, trứng, cá, sữa… tăng cường sức khỏe cho mẹ và thai nhi
- Chất xơ và vitamin: rau xanh, trái cây tươi giúp hạn chế táo bón, tăng đề kháng
Song song đó, để cách giữ thai trong 3 tháng đầu đạt hiệu quả cao, mẹ bầu cần tránh:
- Cá biển chứa nhiều thủy ngân
- Thực phẩm sống, tái
- Thực phẩm gây co bóp tử cung như rau ngót, ngải cứu, đu đủ xanh
- Đồ cay nóng, nhiều muối, nhiều đường
- Rượu bia, thuốc lá và chất kích thích
3. Khám thai định kỳ
Khám thai định kỳ tại các địa chỉ khám thai uy tín là hoạt động cần thiết để bác sĩ xác định thai khỏe mạnh, không có dị tật bẩm sinh. Đồng thời cũng là lúc được bác sĩ tư vấn kỹ hơn về chế độ dinh dưỡng và cách chăm sóc dưỡng thai phù hợp.
Khám thai định kỳ là cách giữ thai trong 3 tháng đầu giúp bác sĩ theo dõi sự phát triển của thai nhi, phát hiện sớm các bất thường và tư vấn chăm sóc thai kỳ đúng cách.
Theo bác sĩ chuyên khoa, trong 3 tháng đầu có 2 mốc khám thai quan trọng:
- Thai 5–6 tuần tuổi: xác nhận vị trí thai, số lượng thai, tuổi thai; xét nghiệm máu, tầm soát bệnh truyền nhiễm
- Thai 8–12 tuần tuổi: đo độ mờ da gáy, làm double test/combined test để sàng lọc dị tật bẩm sinh
Tuân thủ lịch khám thai chính là cách giữ thai trong 3 tháng đầu khoa học và an toàn nhất.
4. Cẩn trọng khi quan hệ tình dục trong 3 tháng đầu
Quan hệ tình dục khi mang thai không hoàn toàn bị cấm, tuy nhiên trong 3 tháng đầu, các cặp đôi cần đặc biệt cẩn trọng. Để giữ thai trong 3 tháng đầu, nên:
- Chọn tư thế nhẹ nhàng
- Tránh quan hệ thô bạo
- Ngưng quan hệ nếu có dấu hiệu đau bụng, ra máu
Việc trao đổi trực tiếp với bác sĩ khi đi khám thai sẽ giúp vợ chồng hiểu rõ hơn đâu là cách giữ thai trong 3 tháng đầu phù hợp với thể trạng của từng mẹ bầu.
5. Tiêm phòng đầy đủ
Tiêm phòng đúng và đủ giúp phòng tránh các bệnh nguy hiểm có thể ảnh hưởng đến thai nhi. Trong 3 tháng đầu, mẹ bầu thường được chỉ định:
- Vắc-xin cúm
- Lên lịch tiêm ho gà – bạch hầu – uốn ván
Đây là cách giữ thai trong 3 tháng đầu giúp giảm nguy cơ sảy thai và dị tật thai nhi. Lưu ý, tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hay tiêm phòng khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Lưu ý rằng trong quá trình mang thai việc sử dụng các loại thuốc có thể làm ảnh hưởng đến sức khoẻ thai nhi. Do đó mẹ bầu cần nghiêm túc thực hiện đúng hướng dẫn của các bác sĩ chuyên khoa khi đi tiêm phòng trong 3 tháng đầu thai kỳ.
6. Luôn giữ tâm lý thỏa mái, nghỉ ngơi hợp lý
Tâm lý là một trong những vấn đề ảnh hưởng nhiều đến sự phát triển của thai nhi. Hơn nữa, tỷ lệ mắc trầm cảm ở phụ nữ trong thời kỳ mang thai là rất cao, khoảng 14 – 23%. Trầm cảm hoặc áp lực tâm lý khi mang thai có thể khiến thai chậm phát triển, động thai, sảy thai… Tệ hơn là mẹ bầu có thể tự làm tổn thương bản thân.
Do đó, mẹ bầu nên sắp xếp nghỉ ngơi hợp lý, hạn chế tâm lý căng thẳng và nên trao đổi thẳng thắn với gia đình và người chồng trước khi mang thai. Thậm chí có thể chủ động không làm một số việc nhà để dành thời gian nghỉ ngơi, nằm thư giãn, đọc sách, nghe nhạc, làm điều mình thích…
Những việc nên làm để giữ thai trong 3 tháng đầu
Ngoài những cách giữ cho thai nhi an toàn trong 3 tháng đầu ở trên thì chồng và mẹ bầu có thể áp dụng những phương pháp sau để giúp dưỡng thai và thai nhi phát triển tốt hơn:
- Xoa bụng nhẹ sẽ kích thích phát triển xúc giác cho trẻ, nhưng không nên xoa mạnh hoặc đặt tay lên thành bụng, nhất là khu vực đáy tử cung vì có thể kích thích những cơn co tử cung dẫn đến sảy thai hoặc sinh non.
- Nghe nhạc du dương, dễ chịu giúp thư giãn tâm trí cho bà bầu cũng như kích thích phát triển thính giác của trẻ. Cần lưu ý không nên mở nhạc quá to hoặc tiết tấu quá nhanh
Hai phương pháp dưỡng thai trên có thể áp dụng đối với thai trong 3 tháng đầu, ngoài ra còn có các phương pháp dưỡng thai khác, được áp dụng cho thai trong các thời kỳ khác nhau, cụ thể là:
- Sử dụng tinh dầu dịu nhẹ để kích thích thính giác của trẻ (từ 13 tuần tuổi trở lên)
- Ăn uống khoa học, nhiều món để kích thích vị giác của trẻ (trẻ bắt đầu có vị giác từ tuần thứ 13)
- Chiếu ánh sáng nhẹ lên bụng để kích thích thị giác của trẻ (trẻ bắt đầu cảm nhận được ánh sáng từ tuần thứ 18). Tuy nhiên, nên dùng ánh sáng nhẹ, vừa phải chứ ko nên quá mạnh.
Hy vọng thông qua bài viết “Cách giữ thai trong 3 tháng đầu cho một thai kỳ khoẻ an toàn” các thai phụ đã nắm được các thông tin quan trọng và cần thiết để dưỡng thai tại kỳ tam cá nguyệt thứ nhất. Các mẹ bầu sẽ cần chú ý hơn trong sinh hoạt và dinh dưỡng để đảm bảo thai nhi trong 3 tháng đầu được phát triển khỏe mạnh, an toàn. Chúc mẹ và bé luôn khỏe mạnh, sinh đẻ thuận lợi nhé!
