ĐA NANG BUỒNG TRỨNG 2 BÊN: NGUYÊN NHÂN & CÁCH CHỮA
Đa nang buồng trứng 2 bên là một trong những rối loạn nội tiết phổ biến, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh sản của phụ nữ. Vậy đa nang buồng trứng 2 bên là gì? Có nguy hiểm không? Và liệu người mắc bệnh có còn cơ hội mang thai tự nhiên hay không?
Mục lục:
Đa nang buồng trứng 2 bên là gì ?
Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) là rối loạn nội tiết thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, đặc biệt từ 15–44 tuổi. Theo thống kê, khoảng 20–27% phụ nữ trong độ tuổi này mắc PCOS, tuy nhiên có đến 70% trường hợp không được chẩn đoán sớm.
Ở chu kỳ sinh lý bình thường, mỗi tháng buồng trứng sẽ phóng thích một trứng trưởng thành. Nếu trứng không được thụ tinh, lớp niêm mạc tử cung bong ra tạo thành kinh nguyệt.
Ngược lại, ở phụ nữ bị đa nang buồng trứng, quá trình rụng trứng không diễn ra do rối loạn hormone, đặc biệt là thiếu estrogen và progesterone. Trứng không rụng sẽ tích tụ thành nhiều nang nhỏ chứa dịch trong buồng trứng, lâu dần hình thành các nang buồng trứng.
Các nang này tiếp tục sản sinh androgen – hormone nam giới – khiến nội tiết mất cân bằng nghiêm trọng. Khi cả hai buồng trứng đều xuất hiện tình trạng này, bệnh được gọi là đa nang buồng trứng 2 bên. So với trường hợp chỉ bị một bên, mức độ ảnh hưởng nặng nề hơn, khả năng rụng trứng giảm mạnh và nguy cơ vô sinh cao hơn đáng kể.
Nguyên nhân gây đa nang buồng trứng 2 bên
Hiện nay, y học vẫn chưa xác định được nguyên nhân chính xác gây PCOS. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu chỉ ra một số yếu tố nguy cơ có liên quan mật thiết:
Yếu tố di truyền
Đa nang buồng trứng có tính chất gia đình. Nếu mẹ hoặc chị gái mắc bệnh, nguy cơ mắc PCOS của bạn sẽ cao hơn người bình thường.
Kháng insulin và dư thừa insulin
Insulin là hormone giúp kiểm soát lượng đường trong máu. Khi cơ thể bị kháng insulin, tuyến tụy phải tăng tiết insulin để bù đắp. Lượng insulin dư thừa kích thích buồng trứng sản sinh androgen, từ đó cản trở quá trình rụng trứng.
Khoảng 70% phụ nữ mắc PCOS có tình trạng kháng insulin, làm tăng nguy cơ tiểu đường type 2 và béo phì.
Chế độ ăn uống nhiều tinh bột, đường và chất béo
Thói quen ăn uống thiếu khoa học làm tăng nguy cơ béo phì, rối loạn chuyển hóa và kháng insulin – yếu tố thúc đẩy hình thành đa nang buồng trứng hai bên.
Triệu chứng khi mắc bệnh đa nang buồng trứng 2 bên
Biểu hiện của đa nang buồng trứng 2 bên thường rõ rệt và nặng hơn so với thể một bên. Nhiều trường hợp chỉ phát hiện khi thăm khám hiếm muộn hoặc rối loạn kinh nguyệt kéo dài.
Các triệu chứng thường gặp gồm:
- Rối loạn kinh nguyệt: chu kỳ kéo dài, thưa kinh, vô kinh hoặc dưới 8 kỳ/năm
- Kinh nguyệt ra nhiều: do nội mạc tử cung dày lên trong thời gian dài
- Rậm lông, mọc lông bất thường ở mặt, ngực, bụng, lưng
- Da dầu, mụn trứng cá dai dẳng
- Tăng cân nhanh, khó giảm cân
- Sạm da vùng cổ, nách, bẹn
- Đau đầu, thay đổi tâm trạng, dễ căng thẳng, lo âu, trầm cảm.
Đa nang buồng trứng 2 bên nguy hiểm không?
Đây là tình trạng không chỉ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản mà còn gây nhiều biến chứng lâu dài :
Vô sinh – hiếm muộn
- Do trứng không rụng đều hoặc không rụng, khả năng thụ thai tự nhiên giảm mạnh.
- Tỷ lệ vô sinh ở phụ nữ bị đa nang buồng trứng 2 bên cao hơn rất nhiều so với người bình thường.
Hội chứng chuyển hóa
- Người bệnh dễ mắc tiểu đường type 2, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, xơ vữa động mạch và bệnh tim mạch.
Ngưng thở khi ngủ
- Nguy cơ cao gấp 5–10 lần so với người không mắc PCOS, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tổng thể.
Ung thư nội mạc tử cung
- Niêm mạc tử cung dày lên kéo dài do không rụng trứng làm tăng nguy cơ ung thư nội mạc.
Rối loạn tâm lý
- Stress kéo dài, lo âu, trầm cảm là vấn đề thường gặp ở phụ nữ mắc PCOS lâu năm.
Đa nang buồng trứng 2 bên có thai được không?
Câu trả lời là có, nhưng tỷ lệ thấp nếu không điều trị. Khoảng 80% phụ nữ mắc PCOS gặp khó khăn trong việc thụ thai tự nhiên. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với vô sinh hoàn toàn.
Khi được điều trị đúng hướng và kiểm soát tốt nội tiết, nhiều chị em vẫn có thể mang thai tự nhiên hoặc nhờ các phương pháp hỗ trợ sinh sản như IUI, IVF.
Đa nang buồng trứng có tự khỏi không?
Câu trả lời là không.
Đa nang buồng trứng là rối loạn nội tiết mang tính mạn tính, không thể tự khỏi hoàn toàn theo thời gian. Tuy nhiên, bệnh có thể được kiểm soát rất tốt nếu người bệnh:
- Điều chỉnh lối sống khoa học
- Kiểm soát cân nặng ổn định
- Điều trị đúng phác đồ y khoa
- Theo dõi sức khỏe sinh sản định kỳ
Nhiều phụ nữ sau khi kiểm soát tốt PCOS vẫn có chu kỳ kinh đều, rụng trứng tự nhiên và mang thai bình thường.
Chẩn đoán buồng trứng đa nang 2 bên
Khám lâm sàng
Bác sĩ đánh giá tiền sử bệnh, chu kỳ kinh nguyệt, cân nặng, tình trạng lông tóc, da và các dấu hiệu kháng insulin.
Xét nghiệm cận lâm sàng
- Xét nghiệm máu: đánh giá hormone sinh dục, đường huyết, mỡ máu
- Siêu âm: xác định hình ảnh buồng trứng đa nang và độ dày nội mạc tử cung.
Ngoài ra, có thể chỉ định thêm các xét nghiệm đánh giá nguy cơ tim mạch, tiểu đường và rối loạn chuyển hóa.
Điều trị đa nang buồng trứng 2 bên như thế nào?
Hiện chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn PCOS, nhưng có thể kiểm soát hiệu quả nếu điều trị sớm và đúng hướng.
Điều trị nội khoa
- Thuốc tránh thai kết hợp giúp điều hòa kinh nguyệt, cân bằng hormone
- Metformin cải thiện đề kháng insulin, hỗ trợ giảm cân
- Clomiphene kích thích rụng trứng ở phụ nữ có nhu cầu sinh con
Can thiệp ngoại khoa
- Áp dụng khi điều trị nội khoa không hiệu quả.
- Nội soi buồng trứng hoặc đốt điểm buồng trứng giúp cải thiện khả năng rụng trứng, với tỷ lệ mang thai trong vòng 1 năm có thể đạt trên 50%.
Hỗ trợ sinh sản (IVF)
- Là giải pháp hiệu quả cao cho các cặp vợ chồng hiếm muộn do PCOS, đặc biệt khi các phương pháp khác không mang lại kết quả.
Thay đổi lối sống – yếu tố then chốt
- Giảm cân khoa học: giảm 5–10% cân nặng giúp cải thiện rõ rệt nội tiết
- Ăn ít tinh bột, đường, ưu tiên thực phẩm có chỉ số GI thấp
- Tập thể dục đều đặn ít nhất 30 phút/ngày
- Quản lý căng thẳng, ngủ đủ giấc
- Chăm sóc da và lông bằng phương pháp phù hợp, an toàn.
Phụ nữ gầy có bị đa nang buồng trứng 2 bên không?
Nhiều người lầm tưởng chỉ phụ nữ thừa cân, béo phì mới mắc PCOS. Trên thực tế, phụ nữ gầy vẫn có thể bị đa nang buồng trứng, gọi là PCOS thể gầy.
Nhóm này thường:
- Không tăng cân rõ rệt
- Ít biểu hiện kháng insulin
- Nhưng vẫn rối loạn kinh nguyệt, khó mang thai, tăng androgen
Điều này khiến việc chẩn đoán dễ bị bỏ sót nếu chỉ dựa vào cân nặng bên ngoài.
Đa nang buồng trứng 2 bên có ảnh hưởng đến tuổi mãn kinh không?
Phụ nữ mắc đa nang buồng trứng 2 bên thường mãn kinh muộn hơn so với người bình thường do buồng trứng có nhiều nang nhỏ chưa rụng. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với khả năng sinh sản kéo dài, bởi chất lượng trứng vẫn suy giảm theo tuổi.
Do đó, nếu có kế hoạch sinh con, phụ nữ bị đa nang buồng trứng nên chủ động sinh sớm hơn thay vì chờ đợi.
Đa nang buồng trứng 2 bên có ảnh hưởng đến đời sống tình dục không?
Câu trả lời là có thể có. Sự mất cân bằng hormone có thể gây:
- Giảm ham muốn tình dục
- Khô âm đạo
- Rối loạn cảm xúc, lo âu
- Tự ti do mụn, rậm lông, tăng cân
Tuy nhiên, khi nội tiết được kiểm soát tốt và tâm lý ổn định, chất lượng đời sống tình dục hoàn toàn có thể cải thiện rõ rệt.
Phụ nữ bị đa nang buồng trứng 2 bên nên sinh con sớm hay muộn?
Về mặt y khoa, phụ nữ bị PCOS được khuyến nghị không nên trì hoãn việc sinh con quá lâu, đặc biệt sau 30 tuổi. Bởi:
- Chất lượng trứng giảm theo tuổi
- Khả năng đáp ứng thuốc kích trứng kém dần
- Nguy cơ biến chứng thai kỳ tăng cao
Nếu chưa có kế hoạch sinh con sớm, nên chủ động thăm khám định kỳ để được tư vấn bảo tồn khả năng sinh sản.
Đa nang buồng trứng 2 bên có phòng ngừa được không?
Không thể phòng ngừa hoàn toàn, nhưng có thể giảm nguy cơ và mức độ nặng của bệnh bằng cách:
- Duy trì cân nặng hợp lý
- Ăn uống lành mạnh, hạn chế tinh bột xấu và đồ ngọt
- Tập thể dục đều đặn
- Ngủ đủ giấc, giảm stress
- Khám phụ khoa định kỳ.
Những thói quen này không chỉ giúp kiểm soát PCOS mà còn bảo vệ sức khỏe sinh sản lâu dài.
Đa nang buồng trứng 2 bên là bệnh lý nội tiết phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Việc duy trì lối sống lành mạnh, tuân thủ phác đồ điều trị và giữ tinh thần ổn định đóng vai trò then chốt trong việc cải thiện khả năng sinh sản và chất lượng cuộc sống.
Chủ động thăm khám sớm chính là chìa khóa giúp phụ nữ kiểm soát bệnh hiệu quả và bảo vệ thiên chức làm mẹ trong tương lai.
