XÉT NGHIỆM PAP LÀ GÌ? KHI NÀO NÊN LÀM VÀ ĐỊA CHỈ XÉT NGHIỆM UY TÍN
Xét nghiệm Pap (Pap smear hay Pap test) là phương pháp sàng lọc quan trọng giúp phát hiện sớm các tế bào bất thường tại cổ tử cung – nguyên nhân hàng đầu dẫn đến ung thư cổ tử cung ở nữ giới. Đây là xét nghiệm đơn giản, nhanh chóng nhưng lại đóng vai trò quyết định trong việc bảo vệ sức khỏe sinh sản và tính mạng của phụ nữ. Tuy nhiên, trên thực tế, rất nhiều chị em vẫn còn chủ quan, e ngại hoặc chưa hiểu rõ về xét nghiệm này. Cùng tìm hiểu rõ hơn về xét nghiệm Pap qua bài viết dưới đây.
Mục lục:
Xét nghiệm Pap là gì?
Xét nghiệm Pap là phương pháp xét nghiệm tế bào học, trong đó bác sĩ sẽ lấy một mẫu tế bào ở cổ tử cung để phân tích dưới kính hiển vi. Mục đích là tìm kiếm các biến đổi bất thường của tế bào, đặc biệt là những tế bào có nguy cơ tiến triển thành ung thư.
Khác với các xét nghiệm chẩn đoán khi đã có triệu chứng, xét nghiệm Pap mang tính sàng lọc, giúp phát hiện sớm tổn thương ngay cả khi người bệnh chưa có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.
Trong y khoa hiện đại, xét nghiệm Pap được xem là bước nền tảng trong chăm sóc sức khỏe phụ khoa, đặc biệt với phụ nữ đã từng quan hệ tình dục.
Xét nghiệm Pap giúp phát hiện những bệnh lý nào?
Xét nghiệm Pap có thể hỗ trợ phát hiện sớm:
- Tổn thương tiền ung thư cổ tử cung
- Ung thư cổ tử cung giai đoạn sớm
- Nhiễm virus HPV (gián tiếp)
- Viêm nhiễm cổ tử cung mức độ tế bào
- Một số bất thường tế bào liên quan đến nội tiết
Những đối tượng nên xét nghiệm Pap
Xét nghiệm Pap không chỉ dành cho những người đang gặp vấn đề phụ khoa mà được khuyến cáo thực hiện định kỳ cho hầu hết phụ nữ trưởng thành, đặc biệt là những nhóm đối tượng có nguy cơ cao mắc ung thư cổ tử cung hoặc các tổn thương tiền ung thư. Việc xác định đúng đối tượng cần làm xét nghiệm Pap giúp phát hiện sớm bệnh lý nguy hiểm ngay từ giai đoạn chưa có triệu chứng.
Dưới đây là những nhóm phụ nữ nên và cần thiết phải làm xét nghiệm Pap theo khuyến cáo y khoa.
Phụ nữ từ 21 tuổi trở lên và đã từng quan hệ tình dục
Theo khuyến cáo của Bộ y tế, phụ nữ từ 21 tuổi trở lên và đã từng quan hệ tình dục nên bắt đầu làm xét nghiệm Pap, kể cả khi không có bất kỳ biểu hiện bất thường nào.
Nguyên nhân là bởi:
- Quan hệ tình dục làm tăng nguy cơ tiếp xúc với virus HPV – tác nhân chính gây ung thư cổ tử cung
- Các tổn thương tế bào cổ tử cung có thể âm thầm phát triển nhiều năm
- Giai đoạn đầu hầu như không có triệu chứng rõ ràng
Nhiều phụ nữ chủ quan cho rằng chỉ cần làm xét nghiệm Pap khi có đau rát, khí hư bất thường hoặc chảy máu âm đạo. Tuy nhiên, trên thực tế, phần lớn các trường hợp ung thư cổ tử cung được phát hiện thông qua xét nghiệm Pap định kỳ chứ không phải do triệu chứng lâm sàng.
Vì vậy, xét nghiệm Pap định kỳ là việc làm cần thiết ngay cả khi cơ thể đang hoàn toàn khỏe mạnh.
Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản (21- 49 tuổi)
Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản là nhóm đối tượng được khuyến cáo làm xét nghiệm Pap đều đặn nhất, bởi đây là giai đoạn cơ thể có nhiều biến đổi về nội tiết và sinh lý.
Ở nhóm đối tượng này:
- Nội tiết tố thay đổi theo chu kỳ kinh nguyệt
- Cổ tử cung dễ bị tổn thương hơn
- Nguy cơ viêm nhiễm phụ khoa và nhiễm HPV cao hơn
Đặc biệt, những phụ nữ có đời sống tình dục thường xuyên, sử dụng thuốc tránh thai dài ngày, sinh nở nhiều lần…càng cần xét nghiệm Pap định kỳ để theo dõi sự thay đổi của tế bào cổ tử cung và phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.
Phụ nữ đã sinh con hoặc can thiệp ở cổ tử cung
Những phụ nữ đã từng sinh thường qua đường âm đạo; nạo hút thai; đặt vòng tránh thai; can thiệp thủ thuật tại cổ tử cung…có nguy cơ tổn thương cổ tử cung cao hơn so với người chưa từng sinh nở hoặc can thiệp y khoa.
Các yếu tố này có thể:
- Làm thay đổi cấu trúc tế bào cổ tử cung
- Tạo điều kiện cho vi khuẩn, virus xâm nhập
- Làm tăng nguy cơ viêm nhiễm mạn tính
Trong trường hợp này, xét nghiệm Pap giúp phát hiện sớm các thay đổi tế bào bất thường, từ đó có hướng theo dõi và xử lý kịp thời, hạn chế biến chứng nguy hiểm về sau.
Phụ nữ có tiền sử viêm nhiễm phụ khoa kéo dài, tái phát nhiều lần
Phụ nữ thường xuyên mắc viêm nhiễm vùng kín là nhóm đối tượng rất nên làm xét nghiệm Pap.
Viêm nhiễm phụ khoa kéo dài không chỉ gây khó chịu trong sinh hoạt mà còn:
- Làm tổn thương tế bào cổ tử cung
- Tăng nguy cơ loạn sản tế bào
- Tạo môi trường thuận lợi cho virus HPV phát triển
Xét nghiệm Pap trong trường hợp này giúp đánh giá mức độ ảnh hưởng của viêm nhiễm lên tế bào cổ tử cung, từ đó có phác đồ điều trị phù hợp và theo dõi lâu dài.
Phụ nữ nhiễm HPV hoặc nghi ngờ nhiễm HPV
HPV là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư cổ tử cung. Những phụ nữ đã được chẩn đoán nhiễm HPV, có bạn tình nhiễm HPV, có kết quả xét nghiệm HPV dương tính trước đó…cần làm xét nghiệm Pap định kỳ với tần suất dày hơn người bình thường.
Xét nghiệm Pap trong trường hợp này giúp:
- Theo dõi sự thay đổi tế bào cổ tử cung
- Phát hiện sớm tổn thương tiền ung thư
- Đánh giá nguy cơ tiến triển ung thư
Trong nhiều phác đồ y khoa hiện nay, xét nghiệm Pap thường được chỉ định song song với xét nghiệm HPV để nâng cao độ chính xác trong sàng lọc ung thư cổ tử cung.
Phụ nữ có tiền sử gia đình mắc ung thư cổ tử cung
Yếu tố di truyền tuy không phải nguyên nhân chính nhưng vẫn đóng vai trò nhất định trong nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung. Những phụ nữ có mẹ, chị em ruột, người thân trực hệ từng mắc ung thư cổ tử cung nên chủ động làm xét nghiệm Pap sớm và định kỳ.
Việc sàng lọc sớm giúp:
- Phát hiện nguy cơ ngay từ giai đoạn đầu
- Theo dõi sát các biến đổi tế bào
- Giảm nguy cơ phát hiện bệnh muộn
Bao lâu nên xét nghiệm Pap 1 lần?
Trên thực tế, tần suất làm xét nghiệm Pap không giống nhau ở tất cả mọi người, mà phụ thuộc vào độ tuổi, tiền sử sức khỏe, kết quả xét nghiệm trước đó và các yếu tố nguy cơ kèm theo.
Việc thực hiện xét nghiệm Pap đúng tần suất không chỉ giúp phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư cổ tử cung, mà còn tránh tâm lý lo lắng hoặc làm xét nghiệm quá dày gây tốn kém không cần thiết.
Tần suất xét nghiệm Pap theo độ tuổi
- Phụ nữ từ 21 – 29 tuổi: Nên làm xét nghiệm Pap 3 năm/lần nếu kết quả bình thường. Chỉ làm lại sớm hơn nếu có kết quả Pap bất thường hoặc có yếu tố nguy cơ cao;
- Phụ nữ từ 30 – 65 tuổi: Đây là nhóm tuổi được khuyến cáo sàng lọc ung thư cổ tử cung tích cực nhất. Có thể xét nghiệm Pap đơn thuần: 3 năm/lần hoặc xét nghiệm Pap kết hợp HPV: 5 năm/lần
- Phụ nữ trên 65 tuổi: Có thể ngừng làm xét nghiệm Pap nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau có ít nhất 3 kết quả xét nghiệm Pap liên tiếp bình thường; không có tiền sử tổn thương tiền ung thư cổ tử cung, không có yếu tố nguy cơ đặc biệt (nhiễm HPV, suy giảm miễn dịch…).
Trường hợp cần xét nghiệm Pap thường xuyên hơn
Một số trường hợp cần làm xét nghiệm Pap với tần suất dày hơn:
- Có kết quả xét nghiệm Pap bất thường trước đó
- Nhiễm HPV hoặc nghi ngờ nhiễm HPV nguy cơ cao
- Viêm cổ tử cung mạn tính, viêm phụ khoa tái phát nhiều lần
- Suy giảm miễn dịch, dùng thuốc ức chế miễn dịch
- Có tiền sử gia đình mắc ung thư cổ tử cung
Trong những trường hợp này, bác sĩ có thể chỉ định:
- Làm xét nghiệm Pap 6 tháng – 1 năm/lần
- Kết hợp theo dõi bằng xét nghiệm HPV hoặc sinh thiết
Không nên tự ý quyết định tần suất xét nghiệm Pap mà cần có chỉ định cụ thể từ bác sĩ chuyên khoa.
Có nên làm xét nghiệm Pap hàng năm không?
Nhiều chị em cho rằng xét nghiệm Pap càng làm thường xuyên càng tốt, thậm chí năm nào cũng làm. Tuy nhiên, điều này không hoàn toàn cần thiết nếu:
- Kết quả xét nghiệm trước đó hoàn toàn bình thường
- Không có yếu tố nguy cơ cao
- Đã tuân thủ đúng lịch sàng lọc
Làm xét nghiệm Pap quá thường xuyên có thể:
- Gây lo lắng không cần thiết
- Tăng chi phí y tế
- Dễ phát hiện những thay đổi tế bào thoáng qua không mang ý nghĩa bệnh lý
Vì vậy, xét nghiệm Pap đúng thời điểm quan trọng hơn làm quá nhiều lần.
Quy trình thực hiện làm xét nghiệm pap
Các bước thực hiện xét nghiệm Pap theo đúng quy trình y khoa:
Bước 1: Thăm khám phụ khoa ban đầu và khai thác thông tin
Trước khi tiến hành xét nghiệm Pap, bác sĩ sẽ trao đổi với người bệnh:
- Hỏi tiền sử bệnh phụ khoa
- Khai thác tình trạng kinh nguyệt
- Tiền sử sinh nở, nạo hút thai (nếu có)
- Các triệu chứng hiện tại như khí hư, đau rát, chảy máu bất thường
Mục đích của bước này là:
- Đánh giá tình trạng sức khỏe tổng quát
- Xác định thời điểm có phù hợp để làm xét nghiệm Pap hay không
- Loại trừ các trường hợp cần điều trị viêm trước khi lấy mẫu
Trong một số trường hợp viêm cấp tính nặng, bác sĩ có thể chỉ định điều trị ổn định trước rồi mới tiến hành xét nghiệm Pap để đảm bảo kết quả chính xác.
Bước 2: Chuẩn bị và đặt mỏ vịt
Sau khi thăm khám ban đầu, người bệnh sẽ được hướng dẫn:
- Nằm ở tư thế sản khoa
- Thư giãn cơ thể để tránh co thắt
Bác sĩ sử dụng mỏ vịt đã được tiệt trùng để:
- Mở nhẹ âm đạo
- Quan sát rõ cổ tử cung
- Xác định vị trí lấy mẫu tế bào
Quá trình đặt mỏ vịt:
- Diễn ra nhẹ nhàng
- Chỉ gây cảm giác căng tức nhẹ trong vài giây
- Không gây đau nếu thực hiện đúng kỹ thuật
Việc quan sát trực tiếp giúp bác sĩ đảm bảo lấy đúng vị trí tế bào cổ tử cung – yếu tố then chốt quyết định độ chính xác của xét nghiệm Pap.
Bước 3: Lấy mẫu tế bào tử cung
Đây là bước quan trọng nhất trong quy trình xét nghiệm Pap.
Bác sĩ sẽ sử dụng que gỗ chuyên dụng hoặc chổi tế bào mềm…để lấy tế bào tại vùng cổ ngoài cổ tử cung, ống cổ tử cung (nơi dễ xuất hiện tổn thương tiền ung thư)
Thao tác này diễn ra rất nhanh (chỉ vài giây), hầu như không gây đau. Người phụ nữ có thể hơi khó chịu nhẹ
Lượng tế bào lấy ra rất nhỏ, không gây tổn thương cổ tử cung và không ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.
Bước 4: Bảo quản và xử lý mẫu
Sau khi lấy mẫu tế bào cổ tử cung, mẫu sẽ được:
- Phết trực tiếp lên lam kính (Pap truyền thống)
- Hoặc nhúng vào dung dịch bảo quản (Pap nhúng dịch – ThinPrep)
Mẫu xét nghiệm được:
- Niêm phong đúng quy trình
- Ghi đầy đủ thông tin người bệnh
- Chuyển tới phòng xét nghiệm tế bào học
Tại đây, kỹ thuật viên và bác sĩ giải phẫu bệnh sẽ:
- Nhuộm tế bào
- Quan sát dưới kính hiển vi
- Đánh giá hình thái và cấu trúc tế bào
Quy trình xử lý mẫu đạt chuẩn giúp hạn chế tối đa nguy cơ bỏ sót tế bào bất thường.
Bước 5: Phân tích và trả kết quả xét nghiệm
Kết quả xét nghiệm Pap thường có sau 3 – 7 ngày, tùy từng cơ sở y tế.
Kết quả sẽ được bác sĩ:
- Giải thích cụ thể cho người bệnh
- Đánh giá mức độ bình thường hay bất thường
- Tư vấn hướng theo dõi hoặc điều trị tiếp theo nếu cần
Trong trường hợp phát hiện bất thường, bác sĩ có thể chỉ định:
- Làm lại xét nghiệm Pap
- Kết hợp xét nghiệm HPV
- Soi cổ tử cung hoặc sinh thiết
Kết quả xét nghiệm Pap bất thường không đồng nghĩa với ung thư, nhưng là dấu hiệu cần được theo dõi sát.
Trước khi xét nghiệm Pap cần lưu ý những gì?
Để xét nghiệm Pap cho kết quả chính xác, phản ánh đúng tình trạng tế bào cổ tử cung, chị em cần chuẩn bị đúng và đủ trước khi thực hiện. Việc không tuân thủ các lưu ý dưới đây có thể khiến kết quả xét nghiệm Pap bị sai lệch, phải làm lại hoặc khó đánh giá.
Dưới đây là những điều cần chuẩn bị trước khi làm xét nghiệm Pap, được các bác sĩ chuyên khoa khuyến cáo:
- Không xét nghiệm trong thời gian hành kinh vì máu kinh có thể che lấp tế bào cổ tử cung, gây khó khăn cho việc phân tích mẫu. Thời điểm lý tưởng để xét nghiệm là sau sạch kinh 3 – 5 ngày;
- Không quan hệ tình dục trong vòng 24 – 48 giờ trước xét nghiệm;
- Không thụt rửa âm đạo hoặc rửa sâu bên trong; không đặt thuốc âm đạo; không dùng kem, gel, dung dịch vệ sinh đặc trị. Thời gian ngưng tối thiểu: 48 – 72 giờ trước xét nghiệm Pap;
- Thông báo cho bác sĩ nếu đang điều trị phụ khoa;
- Mang theo kết quả xét nghiệm Pap hoặc hồ sơ cũ (nếu có)
Địa chỉ kiểm tra Pap smear tại Hà Nội
Để xét nghiệm Pap, nữ giới nên tìm đến các địa chỉ uy tín để đảm bảo tính chính xác của kết quả. Theo đó, chị em có thể tham khảo những địa chỉ dưới đây:
- Bệnh viện K Hà Nội – Địa chỉ: số 43 Quán Sứ, Hàng Bông, Hoàn Kiếm, Hà Nội.
- Phòng khám Đa khoa Quốc tế Hà Nội – Địa chỉ: Số 152 Xã Đàn, Đống Đa, Hà Nội.
- Bệnh viện Ung bướu Hà Nội – Địa chỉ: số 42A Thanh Nhàn, Thanh Nhàn, Hai Bà Trưng, Hà Nội
- Bệnh viện Phụ sản Trung ương – Địa chỉ: số 43 Tràng Thi, Hàng Bông, Hoàn Kiếm, Hà Nội
- Bệnh viện Bạch Mai – Địa chỉ: số 78 Giải Phóng, Phương Mai, Đống Đa, Hà Nội.
- Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec: Địa chỉ: số 458 Phố Minh Khai, Vĩnh Tuy, Hai Bà Trưng, Hà Nội.
Xét nghiệm Pap không chỉ giúp phát hiện sớm ung thư cổ tử cung mà còn giúp phụ nữ yên tâm hơn về sức khỏe sinh sản của chính mình. Đừng chờ đến khi có triệu chứng mới đi khám, bởi khi đó bệnh có thể đã tiến triển nặng. Chủ động làm xét nghiệm Pap định kỳ chính là cách yêu thương bản thân thông minh nhất. Nếu bạn còn băn khoăn, thắc mắc, liên hệ tới Hotline 0969668152 hoặc nhấp chọn TƯ VẤN ONLINE để được hỗ trợ giải đáp.
