TEO TINH HOÀN LÀ BỆNH GÌ ?
Trong số các bệnh lý nam khoa phổ biến hiện nay, teo tinh hoàn đang trở thành vấn đề được rất nhiều nam giới quan tâm. Không chỉ ảnh hưởng đến phong độ, sinh lý, mà teo tinh hoàn còn tác động trực tiếp đến khả năng sinh sản, nội tiết và sức khỏe toàn diện.
Vậy teo tinh hoàn là bệnh gì? Nguyên nhân do đâu, có chữa được không và mức độ nguy hiểm như thế nào? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ từ A–Z, kèm hướng xử lý đúng cách để tránh biến chứng về sau.
Mục lục:
Teo tinh hoàn là bệnh gì?
Teo tinh hoàn (testicular atrophy) là tình trạng kích thước một hoặc cả hai tinh hoàn bị thu nhỏ so với bình thường. Tinh hoàn khỏe mạnh thường dài từ 4–5cm, rộng 2,5cm, nặng khoảng 15–25g. Khi teo, kích thước tinh hoàn giảm đáng kể, cấu trúc mô cũng suy yếu và khả năng sản xuất tinh trùng – testosterone bị giảm sút.
Tinh hoàn giữ vai trò cực kỳ quan trọng:
- Tạo tinh trùng để duy trì khả năng sinh sản
- Sản xuất hormone testosterone quyết định ham muốn, khả năng cương dương, thể lực
- Duy trì đặc điểm nam giới như giọng nói trầm, cơ bắp, lông tóc
Chính vì vậy, khi tinh hoàn bị teo, sức khỏe nam giới suy giảm nghiêm trọng, thậm chí dẫn đến vô sinh – hiếm muộn nếu không điều trị kịp thời.
Dấu hiệu nhận biết tinh hoàn bị teo
Teo tinh hoàn có thể diễn ra âm thầm, nhiều người không nhận ra cho đến khi bệnh đã nặng. Dưới đây là các dấu hiệu phổ biến:
Biểu hiện ở vùng tinh hoàn
- Kích thước tinh hoàn nhỏ hơn so với bên còn lại
- Da bìu nhăn nheo, chảy xệ bất thường
- Sờ vào cảm giác mềm nhũn hoặc teo tóp
- Đau âm ỉ, đau nhói hoặc nặng tức vùng bìu
- Tinh hoàn không săn chắc như bình thường
Biểu hiện về sinh lý
- Giảm ham muốn tình dục
- Rối loạn cương dương, khó cương – cương không đủ cứng
- Xuất tinh ít, tinh dịch loãng
- Giảm khoái cảm khi quan hệ
Biểu hiện về toàn thân
- Mệt mỏi, suy giảm cơ bắp
- Râu tóc thưa dần
- Tâm trạng thất thường, giảm tập trung
Nếu tinh hoàn teo do mất chức năng sản xuất testosterone, cơ thể sẽ có biểu hiện giống nam giới suy giảm nội tiết.
Nguyên nhân teo tinh hoàn ở nam giới
Theo bác sĩ Nam học – Ngoại tiết niệu Nguyễn Văn Sướng cho biết, có nhiều nguyên nhân có thể gây ra tình trạng teo tinh hoàn. Việc xác định chính xác nguyên nhân sẽ làm tăng hiệu quả điều trị bệnh. Dưới đây là một số nguyên nhân chủ yếu khiến nam giới bị teo tinh hoàn:
Viêm tinh hoàn – viêm mào tinh hoàn
- Nhiều trường hợp do vi khuẩn, virus (nhất là virus quai bị) gây viêm tinh hoàn, dẫn đến tổn thương tế bào và teo dần.
Giãn tĩnh mạch thừng tinh
- Giãn tĩnh mạch khiến máu ứ lại, nhiệt độ tinh hoàn tăng cao, từ đó làm giảm chất lượng tinh trùng và teo mô tinh hoàn.
Chấn thương hoặc phẫu thuật
- Tai nạn, va đập mạnh, xoắn tinh hoàn hoặc phẫu thuật vùng bìu đều có thể làm hỏng mô tinh hoàn và gây teo.
Lạm dụng rượu, bia, thuốc lá
- Chất độc trong rượu và nicotine làm giảm lưu thông máu, ảnh hưởng trực tiếp đến tế bào Leydig và Sertoli – nơi sản xuất testosterone và tinh trùng.
Môi trường và thói quen
- Nhiệt độ vùng bìu tăng cao do mặc đồ quá chật
- Ngồi quá lâu
- Tắm nước nóng thường xuyên
- Tiếp xúc hóa chất độc hại
Sử dụng steroid thể hình
- Nhiều nam giới dùng steroid để tăng cơ bắp, nhưng hormone nam tổng hợp bên ngoài khiến tinh hoàn “ngừng làm việc” và dẫn đến teo nhanh chóng.
Suy tuyến yên – rối loạn nội tiết
- Tuyến yên điều khiển tinh hoàn. Khi cơ quan này gặp vấn đề, tinh hoàn sẽ không nhận được tín hiệu kích thích sản xuất hormone, dẫn đến teo.
Xắn tinh hoàn
Xoắn tinh hoàn xảy ra khi tinh hoàn tự động xoay quang trục khiến thừng tinh bị xoắn lại. Sự xoắn của thừng tinh làm cản trở dòng máu đến nuôi dưỡng tinh hoàn, dẫn tới nam giới cảm thấy sưng đau tinh hoàn. Tình trạng này nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời sẽ gây tổn thương vĩnh viễn ở tinh hoàn, gây teo thậm chị phải cắt bỏ.
Teo tinh hoàn có nguy hiểm không?
Câu trả lời: Có – cực kỳ nguy hiểm nếu phát hiện muộn hoặc không điều trị đúng cách.
- Suy giảm nghiêm trọng khả năng sinh sản: Tinh hoàn nhỏ đồng nghĩa với việc sản xuất tinh trùng yếu, ít hoặc không có — nguy cơ vô sinh cao.
- Giảm testosterone – yếu sinh lý: Teo tinh hoàn khiến hormone nam suy giảm, dẫn đến Rối loạn cương; Giảm ham muốn; Xuất tinh sớm; Cơ bắp teo lại, tăng mỡ
- Ảnh hưởng tâm lý – tự ti: Nhiều nam giới rơi vào tình trạng lo âu, mất tự tin, ảnh hưởng hạnh phúc gia đình.
- Nguy cơ chỉ còn 1 tinh hoàn hoạt động: Nếu teo một bên, bên còn lại phải làm việc gấp đôi, lâu dài dễ suy giảm chức năng.
Teo tinh hoàn có chữa được không?
Có thể chữa được hoặc cải thiện đáng kể nếu phát hiện sớm và điều trị đúng nguyên nhân. Tuy nhiên, nếu mô tinh hoàn đã bị tổn thương hoàn toàn, chức năng sinh sản có thể không hồi phục như trước.
Việc quan trọng nhất là đi khám sớm, xác định nguyên nhân và can thiệp kịp thời. Tại các cơ sở y tế, bác sĩ sẽ chẩn đoán teo tinh hoàn thông qua việc thăm khám, kiểm tra cơ quan sinh dục, kết quả xét nghiệm:
- Thăm khám: Bác sĩ sẽ hỏi bạn về thói quen sinh hoạt tình dục và lối sống, tiền sử mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục, quai bị,…
- Kiểm tra cơ quan sinh dục: Bác sĩ sẽ kiểm tra kích thước, cấu trúc và độ cứng của tinh hoàn
- Xét nghiệm: Bác sĩ có thể chỉ định nam giới thực hiện một số xét nghiệm cần thiết như xét nghiệm công thức máu, xét nghiệm nội tiết…
Sau khi có kết quả chẩn đoán, tùy thuộc vào nguyên nhân và mức độ của bệnh mà bác sĩ sẽ đưa ra phương án điều trị thích hợp:
- Trường hợp teo tinh hoàn do nhiễm trùng hoặc do nội tiết thì bác sĩ có thể sẽ kê thuốc nhằm tiêu diệt tác nhân gây bệnh, cải thiện triệu chứng (do nhiễm trùng), hoặc cân bằng nội tiết tố, điều chỉnh trục hạ đồi – tuyến yên – sinh dục (do nội tiết).
- Trường hợp teo tinh hoàn do xoắn tinh hoàn hay giãn tĩnh mạch thừng tinh, bác sĩ có chỉ định làm phẫu thuật.
Bên cạnh điều trị theo phác đồ của bác sĩ, người bệnh cũng cần quan tâm tới chế độ sinh hoạt nhằm nâng cao hiệu quả điều trị:
- Thay đổi lối sống, xây dựng lối sống lành mạnh.
- Ăn uống và nghỉ ngơi hợp lý
- Hạn chế sử dụng chất kích thích, đồ uống có cồn như bia, rượu…
- Tập thể dục, thể thao thường xuyên để cải thiện sức khỏe, nâng cao sức đề kháng, tăng cường lưu thông máu đến vùng sinh dục.
- Không nên đứng hoặc ngồi quá lâu một chỗ
Các biện pháp phòng ngừa teo tinh hoàn
Như đã chia sẻ ở trên teo tình hoàn gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới chức năng sinh lý và sức khỏe sinh sản. Vì vậy, việc thực hiện các biện pháp phòng tránh là vô cùng cần thiết. Để ngăn ngừa teo tinh hoàn, nam giới có thể áp dụng một số biện pháp dưới đây:
- Tiêm phòng quai bị đầy đủ
- Quan hệ an toàn để tránh viêm nhiễm
- Hạn chế sử dụng steroid – thuốc tăng cơ
- Không uống rượu bia, hút thuốc
- Giữ vùng kín thoáng mát
- Khám nam khoa định kỳ 6–12 tháng/lần
Một số câu hỏi liên quan đến teo tinh hoàn
Bị teo tinh hoàn có con được không?
- Nam giới bị teo tinh hoàn vẫn có thể có con. Tuy nhiên, khả năng có con sẽ thấp hơn so với những người đàn ông khỏe mạnh, không mắc bệnh lý ở cơ quan sinh dục.
- Ngoài ra, khả năng có con của nam giới cũng phụ thuộc vào mức độ teo tinh hoàn.
Teo một bên tinh hoàn có sinh con được không?
- Teo một bên tinh hoàn nhưng tinh hoàn bên còn lại vẫn hoạt động bình thường, vẫn sản sinh tinh trùng, chất lượng tinh trùng vẫn đảm bảo thì nam giới hoàn toàn có thể có con.
- Để chắc chắn hơn, nam giới nên đến cơ sở y tế để làm kiểm tra, xét nghiệm.
- Các bác sĩ cũng khuyến cáo rằng những trường hợp bị teo tinh hoàn một bên thì cần điều trị kịp thời để tránh gây ảnh hưởng xấu đến bên còn lại, giảm nguy cơ teo cả hai bên tinh hoàn, giảm nguy cơ vô sinh – hiếm muộn.
Teo tinh hoàn có tinh trùng không?
- Teo tinh hoàn gây ảnh hưởng đến quá trình sản xuất tinh trùng.
- Nam giới bị teo tinh hoàn vẫn có thể có tinh trùng, thế nhưng số lượng tinh trùng bị ít hơn và chất lượng tinh trùng cũng không được đảm bảo, dễ bị dị tật. Thậm chí trường hợp nặng nam giới bị teo tinh hoàn không có tinh trùng.
- Để biết chính xác teo tinh hoàn có tinh trùng không, nam giới cần phải tiến hành làm xét nghiệm tinh dịch đồ.
Teo tinh hoàn là bệnh lý nghiêm trọng và ảnh hưởng trực tiếp đến sinh lý, nội tiết và khả năng sinh sản nam giới. Việc nhận biết sớm dấu hiệu, hiểu rõ nguyên nhân và điều trị đúng cách sẽ giúp hạn chế tối đa biến chứng.
Nếu bạn hoặc người thân có dấu hiệu bất thường ở tinh hoàn, đừng chủ quan. Khám sớm là cách bảo vệ sức khỏe sinh sản hiệu quả nhất. Nếu bạn chưa biết đến đâu để thăm khám sớm, đừng ngần ngại hãy Click [Tại đây!] nhân viên y tế sẽ hỗ trợ bạn miễn phí 24/7!.
